Οι Δεληγιανναίοι αποδεχθέντες αίτησιν των αφών Πλαπούτα προσκαλούν (αρχάς Μαρτίου)τόν Θ. Κολοκοτρώνην.

Κατά τάς αρχάς Μαρτίου ήλθον είς την οίκίαν μας ό Γεωργάκης Κολιόπουλος και ό αδελφός του Δημήτρης νά ζητήσουν την συμβουλήν και την άδειάν μας διά νά στείλουν δύο οικείους των μυστικώς είς την Μάνην μέ γράμματα τους είς τον Κολοκοτρώνην, ώς συγγενείς (καθότι ό Δημήτρης έχει σύζυγον την έξαδέλφην του Θ. Κολοκοτρώνη), και παρεδέχθημεν ευχαρίστως την αίτησίν των και του έγράψαμεν και ήμείς οί δύο καν οί τρεις αδελφοί ένα καν δύο γράμματα (μαθόντες ότι είχεν έλθει πρό τίνος καιρού εις την Σκαρδαμούλαν και ήτον έκεί κρυμμένος) και τον έσυγχαιρόμεθα φιλικώς δια τον εκεί έρχομόν του και τον έγράφομεν ότι έχομεν πολλήν εύχαρίστησιν και έπιθυμίαν να έλθη είς την έπαρχίαν μας νά συναγωνισθώμεν υπέρ της πατρίδος και ότι έχομεν πολλήν εύχαρίστησιν και έπιθυμίαν νά έλθη είς την έπαρχίαν μας νά συναγωνισθώμεν υπέρ της πατρίδος και ότι έχομεν έτοιμα τά πάντα και νά είναι καί αυτός έτοιμος εις την πρώτην φωνήν μας, και άλλας τοιαύτας περιποιητικάς φράσεις τον έλέγαμεν προς παρηγορίαν του.Υπήγον δέ αυτά τά γράμματα (καθόσον ενθυμούμαι) ό Λιάκος καί ό Πανούσιας Παλουμπαίοι καί τους παρηγγείλαμεν νά τον πληροφορήσουν και προφορικώς περί τών αγαθών προς αυτόν διαθέσεών μας. Τούτο ένομίσαμεν φιλικόν καί ιερόν χρέος νά προσκαλέσωμεν είς τον αγώνα, ού μόνον τον Κολοκοτρώνην, άλλ' όλους τους ορθοδόξους χριστιανούς, όσοι ήτον μακράν της πατρίδος καί εξόριστοι. Οί απεσταλμένοι τον εύρον είς την Σκαρδαμούλαν καί τότε έδωκαν τά γράμματά μας.
ΕΙχον γράψει (ώς άνω είρηται) προς τον Παπατσώνην καί Πετρόμπεην ότι άμα υπάγουν είς την Καλαμάταν καί ξεσχισθή τό προσωπείον νά στείλουν ένα καλόν καπετάνιον τους μέ 200 ή 300 στρατιώτας Μανιάτας νά ανέβουν είς τον κάμπον της Καρύταινας καί Λεονταρίου, νά εμψυχώσουν τους εκεί κατοίκους όντας άψυχους έκ του οθωμανικού ζυγού καί απειροπόλεμους. Έδιόρισαν λοιπόν (μετά τήν τελετήν) τον καπετάν Βοϊδήν (δστις έπεσεν ενδόξως πολεμών μετά του Παπαφλέσια είς τήν έν Μανιάκι κατά τών Αράβων μάχην 1825 Μάϊον) μέ 150 συντρόφους του καί τον Μπουκουβαλέαν μέ 60 καν εβδομήντα νά ξεκινήσουν διά τάς επαρχίας Λεονταρίου καί Καρύταινας, άλλά μη γνωρίζοντες οι είρημένοι τον τόπον καί τάς θέσεις, άλλ' ουδέ τους ανθρώπους, έζήτησαν ένα όδηγόν. Ό γέρων Μούρτζινος έπρότεινε νά ύπάγη ό Κολοκοτρώνης, τον όποίον έφερεν από την Σκαρδαμούλαν με ενα ψυχογιόν του, ως καταγόμενον από εκείνα τα μέρη και γνωρίζοντα καλώς και τον τόπον και τους ανθρώπους. Τον ανήγγειλαν αυτόν τον διορισμόν του, άλλ' άπήντησεν οτι δεν εχει ούτε ίππον ουτε έξοδα και υπάρχων εις αυτήν την κατάστασιν δεν δύναται νά άκολουθήση. Αλλά ό Παπατσώνης του έπρόσφερεν αμέσως ενα καλόν ίππον με τήν ίπποσκευήν του και εκατόν ρουμπιέδες χρυσούς. Του έδωκαν και οί αδελφοί του Πετρόμπεη άλλος πέντε και άλλος δέκα τάλληρα, ώστε μή δυνηθείς ν' άποφύγη αυτόν τον διορισμόν απεφάσισε και άνεχώρησαν αμέσως μετά των άνω ειρημένων και έφθασαν τό εσπέρας εις τό χωρίον Σκάλαν της Μεσσηνίας, και εις τάς 25 ανέβηκαν εις τό χωρίον Δεδέμπεη του κάμπου της Καρύταινας διά των Δερβενίων.
Τήν αυτήν δε ήμέραν έκαμε και εις του Μισθρά τή αυτήν τελετήν ό Παναγιώτης Κρεββατάς με τους λοιπούς συμπολίτας και συνεπαρχιώτας του. Επίσης και εις τό Άργος ό ιατρός Κάββας, ό Στάϊκος Σταϊκόπουλος, ό Μεϊντής, Νέζος, Κακάνης και λοιποί. Όμοίως και εις τον Άγιον Πέτρον ό Κοντάκης, οί Ζαφειρόπουλοι, οί Άκουροι και λοιποί. Και τελευταίον όλαι αί έπαρχίαι της Πελοποννήσου και έγενικεύθη ό αγών εις όλας τάς τάξεις των Πελοποννησίων μέχρι 25 των Μαρτίου, ώστε καθιερώθη αυτή ή έθνοσωτήριος ήμέρα του Ευαγγελισμού, ως ημέρα της παλιγγενεσίας όλων των ορθοδόξων Ελλήνων.
Πηγές: Απομνημονεύματα Κανέλλου Δεληγιάννη (203-205).

Σύσκεψη των προκρίτων, οπλαρχηγών, και των μελών της Γερουσίας στην Τρίπολη.

"Οθεν συναθροισθέντες άπαντες οί πρόκριτοι, οι όπλαρχηγοί και τα μέλη της Γερουσίας είς τήν οίκίαν τοΰ Πετρόμπεη και σκέψεως γενομένης και συζητήσεως πολλής άπεφασίσαμεν ομοφώνως δτι είναι ανάγκη μεγίστη να φυλαχθούν τα χαρέμια μετά των αυλικών και να διατηρηθούν αβλαβή και εν άνέσει δια να χρησιμεύσωσι δι' άνταλλαγήν πολλών Χριστιανών και δι' άλλας ωφελείας, τής πατρίδος• και ούτω τά ένεπιστεύθημεν άπαντες εις τήν προστασίαν του Πετρόμπεη, να τά διατήρηση υπό τον δρον, δτι, άμα συ-στηθή ή Εθνική Κυβέρνησις νά τά παραδώση αμέσως και άπροφασίστως χωρίς καμμίαν άπαίτησιν. Κατ' έκείνην τήν στιγμήν ύπέστρεψε και ό Κολοκοτρώνης, δστις ήτον πηγαιμένος είς τό Μπετενάκι διά νά ξεβγάλη τούς Αλβανούς, και μή δυνάμενος νά κάμη άντίρρησίν τινα παραδέχθη τά άποφασισθέντα και ούτως ύπήγομεν άπαντες επισήμως και έσυνοδεύσαμεν εύσχήμως τά χαρέμια και τά παρεδώκαμεν είς τον Πετρόμπεην.
Την επαύριον υπήγον οί οπλαρχηγοί να διανείμουν τους 50 ίππους των βεζυράδων,να πάρη αναλόγως έκαστος τό ανήκον εις τό σώμα του μερίδιον. Έγώ έκρινα αναξιοπρεπές διά τον εαυτόν μου να παρευρεθώ εις τοιαύτην διανομήν και υπήγεν ο αδελφός μου Δημητράκης• έδιόρισαν λοιπόν άπαντες τον Κυριακούλην Μαυρομιχάλην ομοφώνως να κάμη την διανομήν και αυτός να δώση την άναλογίαν εκάστου και την έκαμεν , άλλ' ό Κολοκοτρώνης άπήτει νά λάβη δλον τό μερίδιον της επαρχίας Καρυταίνης, νά τό άναλογίση αυτός ως αρχηγός. Ο Κυριακούλης τον άπήντησεν, δτι ημείς όλοι έγνωρίσαμε εξ αρχής του αγώνος και ακόμη γνωρίζομεν μόνους τους Δεληγιανναίους. Θυμωθέντες και οί δύο και λογοτριβούντες, θυμώσας ό Κυριακούλης, διότι τον έπρόσβαλε, του έδωσε μίαν κλωτσιάν, ώστε ολίγον έλειψε νά τον κρημνίση κάτω άπό την σκάλαν νά συντριφθή, λέξας μετ' οργής προς αυτόν: Σκατόβλαχε! Θά σέ κάμω και σένα άρχηγόν και μεγάλον, παλιόκλεφτα; Έπεσαν λοιπόν εις τό μέσον ό Αναγνωσταράς, ό Παπαφλέσιας, ό Δ. Δεληγιάννης, οί Γιατράκηδες, έφθασε και ό Γεωργάκης Μαυρομιχάλης και άνεχαίτισαν τον θυμόν του Κυριακούλη και ούτω διελύθη και αυτή ή σκηνή. Άφ' όσα δε ενδύματα, χρυσόν, άργυρον, μαργαρίτας, πολυτίμους λίθους άλλα έπιπλα, τά όποια έφερον μεθ' εαυτών τά χαρέμια και οι αυλικοί, δέν τους άφαιρέθη μικρόν τι έξ αυτών."
Πηγή: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΚΑΝΕΛΛΟΥ ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗ.(σελ.385-386)

Ο αθάνατος ήρωας Κυριακούλης Μαυρομιχάλης.

Κυριακούλης Μαυρομιχάλης (Μάνη ; - Σπλάντζα Ηπείρου 1822)

"Οπλαρχηγός της Ελληνικής Επανάστασης, από τις ηρωικότερες μορφές της οικογένειας Μαυρομιχάλη. Αδελφός του Πετρόμπεη. Διέπρεψε επικεφαλής πολεμικού σώματος στους πολέμους του Αγώνα. Υπεύθυνος για την ευταξία της Μάνης στην προεπαναστατική περίοδο. Με τον Αγώνα πήρε μέρος στην κατάληψη και την απελευθέρωση της Καλαμάτας και στη μάχη του Βαλτετσίου, όπου ορίστηκε γενικός αρχηγός του ελληνικού στρατοπέδου και με ηρωισμό αντιστάθηκε στις εχθρικές επιθέσεις (12-13 Μαΐου), συμβάλλοντας έτσι στη νίκη των Ελλήνων.

Ύστερα από την κατάληψη της Τριπολιτσάς (Σεπτ. 1821), ο Κυριακούλης πέρασε στη Μεγαρίδα, τη Βοιωτία και την Αττική για να ενισχύσει τον Αγώνα της Ανατολικής Στερεάς και να βοηθήσει στην αναχαίτιση της προέλασης των Τούρκων στην Πελοπόννησο. Στις αρχές Ιανουαρίου 1822, διαπεραιώθηκε μαζί με τον Ηλία Μαυρομιχάλη από τον Κάλαμο της Αττικής στο Αλιβέρι της Εύβοιας. Όταν ύστερα από λίγες ημέρες σκοτώθηκε ο ανιψιός του στα Στύρα, ο Κυριακούλης επέστρεψε στην Πελοπόννησο.

Το Μάιο του 1822, ύστερα από συνεννοήσεις του με τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης αποφάσισε να πάρει μέρος στην εκστρατεία εναντίον των Τούρκων στην Ήπειρο. Επικεφαλής μικρού σώματος Μανιατών, αποβιβάστηκε μαζί με τον Ιωάννη Ραζηκότσικα και Μεσολογγίτες στις ηπειρωτικές ακτές (μέσα Ιουνίου). Στοχεύοντας να βοηθήσει τους πολιορκημένους στην Κιάφα Σουλιώτες, προχώρησε προς το λιμάνι του Μούρτου, όπου χάρη στις αιφνιδιαστικές του ενέργειες, αιχμαλωτίστηκαν πολλοί Τούρκοι που στάλθηκαν στην Πελοπόννησο.

Στο μεταξύ όμως, ζητήθηκε από την αγγλική διοίκηση του Άγγλου αρμοστή της Επτανήσου, Θωμά Μαίτλαντ, να απομακρυνθεί από τη θαλάσσια εκείνη περιοχή. Αναγκάστηκε τότε να μετακινηθεί και να καταλάβει τη Σπλάντζα στις εκβολές του Καλαμά. Οι Τούρκοι, ενοχλημένοι από την παρουσία της επαναστατικής αυτής εστίας και αντιλαμβανόμενοι την προσπάθεια ενίσχυσης των Σουλιωτών, απέστειλαν εναντίον των Ελλήνων δύναμη 3000 ανδρών με επικεφαλής τον κεχαγιάμπεη του Χουρσίτ πασά. Τη γενική τουρκική έφοδο (4 Ιουλίου) ακολούθησε σφοδρότατη και πεισματώδης μάχη ανάμεσα στις αντίπαλες δυνάμεις.

Σε μια από τις εξόδους του από τα περιχαρακωμένα οχυρώματα, όπου σύμφωνα με την παράδοση φέρεται να κατέσφαξε έξι αγάδες και στην προσπάθεια να αιχμαλωτίσει τον σερασκέρη τους, τραυματίστηκε βαριά και έπεσε. Γύρω του πραγματοποιήθηκε αιματηρή συμπλοκή, μέχρι τα παλικάρια του να καταφέρουν να τον τραβήξουν και πάλι μέσα. Όμως, μετά την ήττα στην Πλάκα και στο Πέτα και την υποχώρηση του Μάρκου Μπότσαρη, το οχυρό των Μανιατών στο φανάρι συγκέντρωσε ολόκληρο τον όγκο του τουρκικού στρατού. Οπότε και κάθε παραπέρα αντίσταση κρίθηκε αδύνατη.

Γι' αυτό και ο Κυριακούλης, αφού μοίρασε τα όπλα του στους συντρόφους του και τους συμβούλεψε να φροντίσουν για τη σωτηρία και τη φυγή τους, την ώρα που άρχισε από τα τραύματα του να ψυχορραγεί, σύρθηκε μέχρι τη μεγάλη τάπια, για να πεθάνει απέναντι του εχθρού, ακριβώς τη στιγμή που οι Τούρκοι ετοιμάζονταν και πάλι να επιτεθούν. Έπεσε στις 4 Ιουλίου του 1822. Η σωρός του μεταφέρθηκε στο Μεσολόγγι, όπου και τάφηκε μέσα σε εκδηλώσεις βαρύτατου πένθους.

Σημείωση
Ευχαριστούμε την φίλη Ελένη Παναγιωταράκου, που από το Καναδά μας έστειλε την εικόνα του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη."

Ο Ιμπραήμ ηττάται στο Λάπι Τριφυλίας, ( 1827 ).

ΜΑΧΗ ΣΤΟ ΛΑΠΙ (22 Απριλίου 1827)

"Τον Απρίλιο του 1827 ο Ιμπραήμ επιχειρεί εισβολή στην ορεινή Τριφυλία. Οι δυνάμεις που είχε ο Ιμπραήμ ήταν πεζοί, ιππείς και πυροβολικό. Προσπαθεί να διαλύσει τη δύναμη των Ντρέδων, γιατί ήταν απειλή στα πλευρά του και διότι άρπαζαν άλογα, βόδια, καμήλες και αιγοπρόβατα που έβοσκαν γύρω από τα στρατόπεδά του. Στο Λάπι είχαν συγκεντρωθεί όλες οι δυνάμεις Τριφυλίας και Ολυμπίας. Παρόντες και οι Ντρέδες με στρατηγό τον Δημήτριο Παπατσώρη.


Αθανάσιος Γρηγοριάδης
Ο Αθανάσιος Γρηγοριάδης με υπαρχηγό τον Παπατσώρη και με 2000 στρατό οχύρωσαν τα σπίτια στο Λάπι, προτού έρθει ο εχθρός. Ο αδελφός του Γεώργιος και ο Αδάμ Παπατσώρης διατάχτηκαν να καταλάβουν με 500 στρατιώτες τους λόφους δεξιά του χωριού, ενώ ο θείος του Παπαθεοδώρου και ο Αναγνώστης Παπατσώρης με 300 στρατιώτες οχυρώθηκαν αριστερά του χωριού. 'Aλλοι οπλαρχηγοί με 700 στρατιώτες φυλούσαν τα μετόπισθεν . Η συνολική δύναμη του στρατού εκείνου ανερχόταν σε 3000 άντρες.

Στις 22 Απριλίου ήρθε ο Ιμπραήμ με 15000 πεζούς Αιγυπτίους, 2000 Αλβανούς, 150 Μαμελούκους και 25 πυροβόλα. Πριν ξεκινήσει η μάχη, είχε στείλει μια πολύ κολακευτική επιστολή με υποσχέσεις για στρατιωτικούς βαθμούς και χρηματική βοήθεια αν υποταχτούν. Την επιστολή αυτή είχαν φέρει στον Αθανάσιο Γρηγοριάδη στις 16-4-1827 τρεις διάσημοι Αλβανοί αρχιστράτηγοι, ο Γαλίπ Μπέης, ο Μουσταφά Μπέης και ο Ασλάν Μπέης με συνοδεία μόνο 100 Αλβανών στρατιωτών και κρατώντας λευκή σημαία. Αφού φιλοξενήθηκαν, έλαβαν την απάντηση των Ντρέδων και επέστρεψαν στο στρατόπεδό τους.

Η απαντητική επιστολή των Σουλιμοχωριτών ήταν η ακόλουθη:

Αρχιστράτηγε Ιμβραήμ Πασά,

Ελάβομεν την επιστολήν σου και σου αποκρινόμεθα ότι περιφρονούμεν τας περί υποταγής προτάσεις σου, διότι κι εγώ και οι λοιποί συμπατριώται μου έχομεν απόφασιν ορκισθέντες να ελευθερώσωμεν την κινδυνεύουσαν πατρίδα μας δια πάσης θυσίας. Λοιπόν θα κάμης καλά να αποσυρθής από τον Μωριά, επειδή ματαίως κοπιάζεις. 'Aκουσον όλα αυτά που σου γράφομεν σήμερον και μη επιμένης διότι και ημείς όλοι θα επιμείνωμεν περισσότερον, και η ζημία θα είναι εναντίον σου.
Λοιπόν σε περιμένομεν προθύμως δια να πολεμήσωμεν και να μάθης και πάλιν τι είναι Αρκαδίων τουφέκι.

Από του εν τη κώμη Λάπι γενικού στρατοπεδαρχείου των Αρκαδίων.
Ο γενικός στρατιωτικός Αρχηγός
Αθανάσιος Γρηγοριάδης
Οι υπαρχηγοί
Δ. Παπατσώρης
Δ. Παπαθεοδώρου
Γεώργ. Γρηγοριάδης
Αδάμ Παπατσώρης
Αναγν. Παπατσώρης
Γεώργιος Συρράκος και
Γεώργιος Γκότζης

Όταν ο Ιμπραήμ έφτασε απέναντι από το χωριό, είχε στα δεξιά του το Αλβανικό και αριστερά του το Αιγυπτιακό πεζικό με τα πυροβόλα. Ο ίδιος με το ιππικό έμεινε πίσω έτοιμος να καταδιώξει τους Έλληνες που ήταν βέβαιος ότι θα υποχωρήσουν. Η μάχη κράτησε επτά ώρες και αποκρούστηκαν εννέα έφοδοι των Αιγυπτίων. 700 Αιγύπτιοι στρατιώτες σκοτώθηκαν και 360 τραυματίστηκαν. Οι απώλειες των Αρκαδίων ήταν 52 νεκροί και 24 πληγωμένοι.

Με τη δύση του ήλιου ο Ιμπραήμ υποχώρησε και στρατοπέδευσε σε μια πεδιάδα, σε απόσταση μιάμισης ώρας από τα Σουλιμοχώρια. Οι Αρκάδιοι με γενικό αρχηγό το Γρηγοριάδη στρατοπέδευσαν στο χωριό Ψάρι.

Εκεί δόθηκε η επόμενη μάχη στις 24 Απριλίου 1827."
Πηγές: ΤΑΞΙΑΡΧΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΡΗΣ.

Μακεδονικός Αγώνας

Τί είναι Ο Μακεδονικός Αγώνας.

"Με το όνομα "Μακεδονικός Αγώνας" ονομάστηκε ο ακήρυχτος πόλεμος μεταξύ Ελλήνων και Βουλγάρων, ο οποίος κορυφώθηκε μεταξύ των ετών 1903 και 1908 στην Μακεδονία.

Ο Μακεδονικός Αγώνας προκλήθηκε από την "αρπακτικότητα" και την επεκτατική διάθεση των Βουλγάρων, οι οποίοι από την εποχή που ίδρυσαν το νεώτερο κράτος τους, επεδίωξαν να επεκτείνουν και τα γεωγραφικά όρια του κράτους τους ώστε να συμπεριλάβει και την Μακεδονία και να επιτύχουν έτσι διέξοδο στο Αγαίο Πέλαγος και την Μεσόγειο θάλασσα! Ακολούθησαν δηλαδή, τυπικά και ουσιαστικά, το σχέδιο της Μ. Αικατερίνης Β΄(1729-1796), τσαρίνας της Ρωσίας (1762-1796), για την επέκταση των Σλάβων στην Βαλκανική Χερσόνησο ώστε να αποκτήσει η Ρωσική Αυτοκρατορία πρόσβαση στις "ζεστές θάλασσες" και να "παρακάμψει" τα στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελλίων, που ελέγχουν το πέρασμα στην Μαύρη Θάλασσα (Εύξεινο Πόντο).

Ο Μακεδονικός Αγώνας ουσιαστικά άρχισε από το 1870, με απαρχή το Βουλγαρικό Σχίσμα από το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως και την ίδρυση της Βουλγαρικής Εξαρχείας και κράτησε (επίσημα) μέχρι το 1908. Στα χρόνια αυτά (38 ολόκληρα χρόνια) ο Μακεδονικός Ελληνισμός και ο χριστιανικός Σερβικός πληθυσμός, εντός των ορίων της Μακεδονίας υπέφεραν πολλά σε ανθρώπινες θυσίες και περουσιακά και άλλα υλικά αγαθά." Πηγές:

Οι Βούλγαροι άρχισαν να εγείρουν διεκδικήσεις επί της Μακεδονικής γης από το 1870, αλλά από το 1895 και μετά, ένοπλες βουλγαρικές συμμορίες που ονομάστηκαν "κομιτατζήδες", εκμεταλλευόμενοι την πλήρη αδιαφορία (αλλά και την ανικανότητα) της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και των τοπικών τουρκικών αρχών, υπέβαλλαν σε απερίγραπτα βασανιστήρια τον ελληνικό πληθυσμό της Μακεδονίας ώστε να απαρνηθή την εθνικότητά του και να αποδεχθεί την Βουλγαρική Εξαρχεία σαν θρησκευτική του αρχή αντί του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινοπούλεως και να υποκείψει στις Βουλγαρικές αξιώσεις.

Οι βουλγαρικές αυτές συμμορίες λήστευαν, έκλεβαν και βίαζαν τον πληθυσμό, ενώ ταυτόχρονα εξόντωναν τους πιστούς στο Οικουμενικό Πατριαρχείο ή όσους θεωρούσαν ότι αποτελούσαν "δεσμό" μεταξύ της Μακεδονίας και της υπόλοιπης Ελλάδας (Αρχιερείς, Ιερείς, προεστούς, δασκάλους, εξέχοντες πολίτες, κλπ). Ο απώτερος σκοπός τους ήταν, φυσικά, η τελική διεκδίκιση των εδαφών αυτών από την Οθωμανική Αυτοκρατορία και την Ελλάδα και η παραχώρησή τους σ' αυτήν από τις Μεγάλες Δυνάμεις, παρουσιάζοντας στην Μακεδονία έναν "αμιγή" δήθεν Βουλγαρικό πληθυσμό!

Στην δράση κατά των κομιτατζήδων και στις βουλγαρικές βλέψεις δραστηριοποιήθηκαν και αντιστάθηκαν οι Μακεδονομάχοι, ελληνικά ένοπλα αντάρτικα σώματα που οργανώθηκαν είτε από τον ίδιο τον πληθυσμό είτε με την βοήθεια εθελοντών από όλα τα μέρη της Ελλάδας (στρατιωτικών, χωροφυλάκων και ιδιωτών - πολιτών). Παράλληλα, δημιουργήθηκαν οργανώσεις που υποστήριξαν ηθικά, διπλωματικά και οικονομικά τον Μακεδονικό Αγώνα. Πολλές μεγάλες προσωπικότητες της εποχής συμμετείχαν στην προσπάθεια αυτή και ανέπτυξαν έντονη δραστηριότητα. Ο αγώνα τους ήταν ιδιαίτερα σκληρός, γιατί εκτός από τους Βούλγαρους κομιτατζήδες, οι Μακεδονομάχοι είχαν να αντιμετωπίσουν και τον τουρκικό στρατό.Οι ηρωικοί αυτοί αγώνες των Μακεδονομάχων και η ακατάβλητη ψυχική αντοχή του ηρωικού μακεδονικού πληθυσμού, που αποτελούν μια ακόμη λαμπρή σελίδα στην Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, ανάγκασαν τελικά τους Βούλγαρους κομιτατζήδες να αποσυρθούν (επίσημα τουλάχιστον!) το 1908 και να επανέλθουν στην Βουλγαρία. Παράλληλα ο Μακεδονικός Αγώνας αποτέλεσε το προοίμιο και την έμπνευση των νικηφόρων πολέμων του 1912-13 και της απελευθέρωσης της Μακεδονίας, και αργότερα, των Βαλκανικών Πολέμων, αναπτερώνοντας το ηθικό των Ελλήνων και ξυπνώντας μέσα τους το πνεύμα της Ελευθερίας, για μια ακόμη φορά!

Δίκαια λοιπόν, οι Μακεδονομάχοι κατατάσσονται στην ίδια σειρά με τους αγωνιστές του 1821 και τους ήρωες των Βαλκανικών Πολέμων."
Πηγές: athos@computer.gr

ΓΕΩΡΓΑΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΟΣ

"Ο εθνικός ήρωας Γεωργάκης Ολύμπιος καταγόταν από την ηρωική οικογένεια των Λαζαίων που είχαν έδρα το Λιβάδι και για 20 χρόνια στη συνέχεια τη Μηλιά Πιερίας, οπού οι Λαζαίοι έκτισαν σε ιδιόκτητη γη και τον περιβόητο Πύργο τους. Η φάρα των Λαζαίων προσέφερε στο βωμό της Εθνικής ανεξαρτησίας πριν και μετά την επανάσταση του 1821 περισσότερους από 400 νεκρούς.

Ο Γεωργάκης γεννήθηκε στο Λιβάδι πριν από 265 χρόνια, τον Μάΐο του 1772. Γονείς του ήταν ο Νικόλαος και η Νικολέτα, η οποία πέθανε πρόωρα και την ανατροφή του ανέλαβε η γιαγιά του Αγνή. Παρακολούθησε μαθήματα στο ονο-μαστό Σχολείο του Λιβαδίου με τους φωτισμένους δασκάλους της εποχής, τον Ιωνά Σπαρμιώτη και τον Ιωάννη Πέζαρο. Μέχρι το 1798 εκπαιδεύεται στο στρατόπεδο του συγγενή του 'Εξαρχου Λάζου, γενάρχη των Λαζαίων και εξελίσσεται σε πρωτοπαλίκαρο του, ως άριστος μαθητής και πολεμιστής. Είναι η εποχή που ο Αλή Πασάς των Ιωαννίνων μεθοδεύ-ει την ίδρυση μεγάλου Αλβανικού κράτους, αποσχιστικά προς τη Μεγάλη Πύλη, όπου άλλοτε με τη διπλωματία και άλ-λοτε με τη βία επιχειρεί το παράτολμο έργο του.

Οι Ολύμπιοι, αρνούμενοι να αλλάξουν αφεντικά, μάχονται και εναντίον των Τούρκων και εναντίον του Αλή Πασά, που με το γιο του Μουχτάρ φτάνουν μέχρι το Λιβάδι. Ο Γεωργάκης, μαζί με άλλους αρματολούς από τη Μακεδονία, καταφεύγει στη Σερβία, όπου ενώνεται με τις δυνάμεις του Καραγεώργη και συμμετέχει στον παμβαλκανικό ξεσηκωμό ενά-ντια στους Τούρκους. Είναι ο οραματιστής και ο εκτελεστής των ιδεών του Ρήγα, είναι ο επιτελικός στρατιωτικός νους της προσπάθειας για την εφαρμογή του Θούριου και της Χάρτας του Βελεστινλή. Πίστεψε με πάθος στην ελευθερία, στη Μεγάλη Ιδέα και στην αδελφική συνεργασία των χριστιανικών λαών της Βαλκανικής χερσονήσου, την οποία προσπά-θησε με όλες του τις δυνάμεις να καλλιεργήσει για μια κοινή εναντίον του κατακτητή δράση, αλλά δυστυχώς οι λαοί αυτοί ήταν ανώριμοι να κατανοήσουν την επιταγή της ιστορίας, την εποχή εκείνη και εγκατέλειψαν τον αγώνα.

Συμμετέχει και διακρίνεται στους νικηφόρους αγώνες στο Όστροβο, το Στούβικ, το Βιδίνιο, και η φήμη του φτάνει στον Αλέξανδρο Υψηλάντη και τον Τσάρο της Ρωσίας Αλέξανδρο.
Αναγορεύεται έτσι σε συνταγματάρχη του ρωσικού στρατού και, λόγω της άριστης κατάρτισης και της συγκροτημένης γεωπολιτικής του σκέψης, συμμετέχει ως ακόλουθος της ρωσικής πρεσβείας στο Συνέδριο της Βιέννης το 1815.

Στα χρόνια της εθνεγερσίας, ως υψηλόβαθμο μέλος της Φιλικής Εταιρίας, διορίζεται αρχιστράτηγος των Ελληνικών Δυνάμεων στο Δούναβη και αρχίζει τη μαρτυρική του διαδρομή στο Δραγατσάνι και το Ιάσιο της Μολδοβλαχίας, σώζο-ντας όσα μέλη του Ιερού μας Λόχου μπόρεσε, ύστερα από την προδοσία του Βλαδιμηρέσκου. Είχε συστήσει τότε να μη αντιμετωπίσουν τους Τούρκους στην πεδιάδα του Δραγανατσίου, αλλά να τους κάνουν κλεφτοπόλεμο από τα βουνά, όμως δεν τον άκουσαν. Δεν μπόρεσε να συγκρατήσει τον Υψηλάντη μετά την ήττα του και γι’ αυτό έφυγε μόνος του στα βουνά της Μολδαβίας, όπου οχυρώθηκε. Από προδοσία κάποιου Μολδαβού Επισκόπου, βρέθηκε πολιορκημένος στο Μοναστήρι του Σέκου, από 8 χιλιάδες Τούρκους, που τον χτυπούσαν με βαρύ πυροβολικό. Αμύνθηκε σκληρά, αρνού-μενος κάθε διαπραγμάτευση με τους Τούρκους κι όταν όλα τελείωναν, πυρομαχικά, τρόφιμα και ελπίδες, έβαλε φωτιά στην πυριτιδαποθήκη του καμπαναριού και μαζί με τους άνδρες του, οι οποίοι αρνήθηκαν να τον εγκαταλείψουν και να παραδοθούν, τινάχτηκε στον αέρα, παρασέρνοντας και αμέτρητους αντιπάλους του στον θάνατο. Εκπλήρωσε έτσι στο ακέραιο ό,τι έγραφε τον Σεπτέμβριο του 1820 στον Αλέξανδρο Υψηλάντη : "Υπόσχομαι να αγωνισθώ ως την υστερινή ρανίδα του αίματός μου, χωρίς ποτέ να με δειλιάσει καμιά ανθρώπινος περίστασις".

Ψηλαφώντας την ιστορία της εποχής, κυρίως ως προς τον αντίκτυπο που είχε η θυσία του Ήρωα στον ευρύτερο ευρωπαϊκό χώρο, εντύπωση μου προκάλεσε το εξής γεγονός :

Ο μεγάλος πνευματικός φιλέλληνας Κλωντ Φωριέλ από το Saint–Εtienne της Γαλλίας (1772–1844), εξέδωσε στο Παρίσι το 1824-1825 σε δύο τόμους τα «Νεοελληνικά Τραγούδια», δείχνοντας στο ευρύτερο κοινό της Ευρώπης τα αναμφισβήτητα πνευματικά δικαιώματα των Νεοελλήνων για ελευθερία και βοηθώντας ηθικά τον αγώνα μας, ίσως πολύ περισσότερο από την οποιαδήποτε υλική εξωτερική βοήθεια. Με φιλελληνικό ζήλο και προσοχή, ο Φωριέλ άρχισε να συγκεντρώνει τα τραγούδια της συλλογής του, αμέσως με τα πρώτα μηνύματα των απελευθερωτικών εκδηλώσεων στην Ελλάδα, και το σπουδαιότερο, μπόρεσε ν’ αξιοποιήσει τον ενθουσιασμό που είχαν οι Έλληνες του εξωτερικού, λόγιοι και εμπορευόμενοι και να καταγράψει μέχρι το 1824, τρία τραγούδια εμπνευσμένα από την ίδια την Επανάσταση (ένα για τον Γεωργάκη Ολύμπιο, ένα για τον θάνατο του Αθανασίου Διάκου κι’ ένα τρίτο για την άλωση της Τριπολιτσάς). Με δεδομένη την αναταραχή της εποχής και την τότε τεχνολογία, είναι άξιο θαυμασμού το πώς ο φιλέλληνας μεγάλος λαογράφος κατάφερε να συλλέξει και αποτυπώσει ταχύτατα τα τρία αυτά άσματα και να τα δημοσιεύσει σχεδόν αμέ-σως.

Εντύπωση μεγάλη μου έκανε το ποίημα-τραγούδι προφανώς για τον Γεωργάκη Ολύμπιο. Δεν το εγνώριζα ούτε και το έχω ακούσει ποτέ. Ο ίδιος ο Φωριέλ μας δίνει, στον πρόλογο του τραγουδιού, τις πρώτες (και πολλές) πληροφορίες, που είχε «από ένα νέον πνευματικόν Έλληνα» για τον Γιωργάκη Ολύμπιο, για την πολεμική δράση και τον ηρωϊκό θά-νατό του. Ενδιαφέρει και η συμπερασματική τότε κρίση του Φωριέλ για τον Ολύμπιο: «Ο θάνατος του καπετάν Γεωργάκη μπορεί να θεωρηθεί η πραγματική καταστροφή του επαναστατικού κινήματος στη Μολδαβία και τη Βλαχία, το 1821. Η ιστορία θα δικαιώσει τις ηρωικές προσπάθειες του γενναίου αυτού καπετάνιου, για να εξασφαλίσει την επιτυχία ενός κινήματος, που ό,τι έγινε μέσα σ’ αυτό αξιόλογο και αξιέπαινο, ήταν έργο δικό του»."
ΠΗΓΕΣ:Απόσπασμα από την ομιλία του Γ.Συννεφάκη (στο Λιβάδι Ολύμπου).

Μακεδονικός Αγώνας.

--------------------------------------------------------------------------------

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ
1904-2004

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Φέτος συμπληρώνονται 10 δεκάδες χρόνια από την κήρυξη του δοξασμένου Μακεδονικού Αγώνα. Οργανώνονται γι’ αυτό πολλές εκδηλώσεις. Πέρα όμως από τις τελετές, τα λόγια, την αναθέρμανση της ιστορικής μας μνήμης, που είναι αναμφισβήτητα δύναμη, χρειάζεται να τοποθετηθούμε απέναντι στα ιστορικά γεγονότα. Χρειάζεται να χαράξουμε τη δική μας πορεία σαν πολίτες της ελληνικής μας πατρίδας, αντλώντας παραδείγματα από τους πρωταγωνιστές των εορταζομένων ιστορικών γεγονότων για μας και για τα παιδιά μας.

Αυτό θα επιχειρήσουμε με την παρουσίαση που ακολουθεί, κάνοντας ένα σύντομο ταξίδι στην ιστορία της πολύπαθης Μακεδονίας μας

Αν το 1821 ήταν ένα θαύμα, ο Μακεδονικός Αγώνας είναι ο πρώτος μετά το ’21 μεγάλος αγώνας του Ελληνισμού. Αποτελεί φάση του πολύκροτου Ανατολικού Ζητήματος που απ’ την εποχή του Ομήρου ακόμα δημιουργήθηκε σχετικά με τη διεκδίκηση της νευραλγικής περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου.

Η Μακεδονία έγινε το μήλο της έριδος των Μεγάλων Δυνάμεων. Ιδιαίτερα την εποφθαλμιούσε η Ρωσία, για να βγει σε θερμή θάλασσα. Επεδίωκε να είναι ο φυσικός κληρονόμος του Βυζαντίου στη Βαλκανική και τη Μικρά Ασία. Όμως μετά το 1821 η Ελλάδα ξέφυγε από την τροχιά της και τότε στράφηκε προς τη Βουλγαρία, που τις συνέδεε η κοινή χριστιανική πίστη και η φυλετική καταγωγή, η Σλαβική.

Οι Βούλγαροι ως το 1870 μη έχοντας αφυπνισμένη την εθνική τους συνείδηση ενώνονταν μ’ άλλους χριστιανικούς λαούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στη σκιά του Πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης. Όμως για να διαδραματίσουν οι Βούλγαροι το ρόλο που τους προόριζε η Ρωσία έπρεπε πρώτα να αποδεσμευτούν από το Πατριαρχείο. Έτσι το 1870 επινοήθηκε το Σχίσμα της Βουλγαρικής Εκκλησίας - προοίμιο του Μακεδονικού Αγώνα - και η ίδρυση της Βουλγαρικής Εξαρχίας, την οποία αναγνώρισε ο Σουλτάνος, ύστερα από πίεση της Ρωσίας. Άρχισε τότε ο νέος αγώνας, ο Μακεδονικός, όπως ονομάζεται, στην ακόμη υποδουλωμένη στους Τούρκους Μακεδονία.

Οι Χριστιανοί της Μακεδονίας χωρίστηκαν σε Πατριαρχικούς και Εξαρχικούς, δηλαδή σε Έλληνες και Βουλγάρους. Οι Εξαρχικοί άρχισαν αγώνα χρησιμοποιώντας κάθε μέσο για να παρασύρουν στην Εξαρχία κυρίως τους Σλαβόφωνους Έλληνες, που τους θεωρούσαν Βουλγάρους. Αυτοί όμως παρά τις πιέσεις παρέμεναν στην πλειοψηφία τους Πατριαρχικοί, διότι είχαν ελληνική συνείδηση. Απ’ αυτούς προήλθαν οι καλύτεροι Μακεδονομάχοι.

Όπλο αήττητο στην επιβολή των Σλαβοβουλγάρων πρόταξαν οι Μακεδόνες το πνεύμα, την πίστη τους στην Ορθοδοξία και την ελληνική παιδεία. Ύψωσαν κάστρα απόρθητα, ναούς και σχολεία. Στην ίδρυση της Βουλγαρικής Εξαρχίας (1870) οι Μακεδόνες απάντησαν με την ίδρυση της Μακεδονικής Φιλεκπαιδευτικής Αδελφότητας (1871). Δημιουργούνται τοπικοί φιλεκπαιδευτικοί σύλλογοι σε διάφορες πόλεις της Μακεδονίας. Ενισχύουν τα σχολεία και επιβλέπουν τη λειτουργία τους σε συνεργασία με τις κοινότητες και την Εκκλησία.

Στο Ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1878, οι Ρώσοι νικητές έφτασαν στα πρόθυρα της Κωνσταντινούπολης. Εκεί, στο προάστειο Άγιος Στέφανος, υπογράφτηκε η ομώνυμη συνθήκη. Με αυτή οι Ρώσοι ίδρυαν μεγάλο Βουλγαρικό κράτος, που εκτεινόταν από το Δούναβη και τον Εύξεινο Πόντο ως το Αιγαίο, τον Όλυμπο και το Γράμμο.

Αμέσως τότε ορθώθηκαν στην πατρογονική τους γη οι Έλληνες Μακεδόνες, για να τη σώσουν από τα νύχια των Σλάβων και να την ελευθερώσουν από τους Τούρκους. Το σύνθημά τους ήταν: «η Μακεδονία θα γίνει βουλγαρική μόνον όταν οι Βούλγαροι πατήσουν επί των ελληνικών πτωμάτων». Έσχισαν με τα ξίφη τους τη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου.

Με τη νέα Συνθήκη του Βερολίνου η Βουλγαρία περιορίστηκε ανάμεσα στο Δούναβη και τον Αίμο. Η Μακεδονία παρέμενε στην Τουρκία.

Οι Βούλγαροι όμως δε λησμόνησαν τη μεγάλη Βουλγαρία του Αγ. Στεφάνου. Στην αρχή έδρασαν με το απατηλό σύνθημα «η Μακεδονία στους Μακεδόνες». Σύντομα όμως άφησαν τα προσχήματα, και πάλεψαν με φωτιά και σίδερο για να περιέλθει η Μακεδονία σ’ αυτούς.

Το 1897 είχαμε τον ατυχή ελληνοτουρκικό πόλεμο.

Μετά από αυτόν οι Τούρκοι αύξησαν τις παραχωρήσεις τους προς τους Βουλγάρους.
Έδωσαν στη Βουλγαρική Εξαρχία κι άλλες μητροπόλεις και διευκόλυναν τους Βουλγάρους στην εκπαίδευση. Αυτά τους αποθράσυναν και οδήγησαν σε δεινή θέση τους Έλληνες της Μακεδονίας.

Το 1896 δημιουργούνται τα πρώτα ελληνικά σώματα από πρώιμους Μακεδονομάχους που αντιδρούν στο μακεδονικό χώρο. Ωστόσο αυτή η περίοδος 1897 - 1904 είναι δραματική για τον ελληνισμό της Μακεδονίας. Η κυβέρνηση της Αθήνας ούτε ενδιαφερόταν, ούτε μπορούσε να βοηθήσει.

Σωτήρια στάθηκε τότε η παρουσία στον οικουμενικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης του Πατριάρχη Ιωακείμ Γ΄. Πρώτη του φροντίδα ο διορισμός νέων, δυναμικών ιεραρχών στις μακεδονικές μητροπόλεις που εκτός από το πνευματικό τους έργο μπορούσαν να επωμισθούν την ευθύνη μιας πολιτικοστρατιωτικής οργάνωσης.

Πρωτεργάτης του Μακεδονικού Αγώνα ο μητροπολίτης Καστοριάς Γερμανός Καραβαγγέλης (1900 – 1907) με βοηθό του το γραμματέα του Ελληνικού Προξενείου του Μοναστηρίου, Ίωνα Δραγούμη (αδελφό της Ναταλίας, συζύγου του Παύλου Μελά). Θέτουν βάσεις στην οργάνωση της αντίστασης. Ο Γερμανός Καραβαγγέλης σχηματίζει τα πρώτα ανταρτικά σώματα από ντόπιους με αρχηγούς καπετάν Κώττα και καπετάν Βαγγέλη.

Ο Κώττας ήταν ο πρώτος Έλληνας από τη Μακεδονία που μετά τον πόλεμο του 1897 ξεσηκώθηκε εναντίον των Τούρκων. Η σημαντικότερη φυσιογνωμία της ελληνικής μακεδονικής αντίστασης στα 1900 - 1904. Πλαισιώνεται από μια ομάδα θερμών πατριωτών (Λάκης Πύρζας, αδελφοί Τσάμη, Δημήτριος Νταλίπης, Λάκης Νταηλάκης, Ναούμ Σπανός ...). Η αντίσταση ξεπήδησε μέσα από τα σπλάχνα του ντόπιου Ελληνισμού. Ό,τι έγινε μετά, συνθέτει αυτό που ονομάζουμε Έπος του Μακεδονικού Αγώνα.

Κορυφαία μορφή, από τους γνησιότερους και αξιότερους αγωνιστές παραμένει στης Ιστορίας τις σελίδες και στις καρδιές των Ελλήνων ο Ανθυπολοχαγός του πυροβολικού, απόφοιτος της Σχ. Ευελπίδων, ο Παύλος Μιχα.ήλ Μελ.άς. Άφησε την αγαπημένη του οικογένεια και όποια άνεση ή εξέλιξη στην Αθήνα κι ανηφόρισε τρεις φορές για τη Μακεδονία. Πήρε μαζί του μόνο τα ονόματα των λατρευτών του παιδιών (Μιχάλης, Ζωή) κι έγραψε το ψευδώνυμό του, Μίκης Ζέζας. Αυτός ξεκίνησε οργανωμένο πλέον τον Μακεδονικό Αγώνα. Η αυταπάρνηση και η λαχτάρα του να ελευθερωθεί η Μακεδονία, τον οδήγησαν στη θυσία. Η θυσία του απέδωσε καρπούς καθώς τονίζει ο Ίων Δραγούμης: « Ο Μελάς με το θάνατό του κατάφερε να ανάψει στους πολλούς μια ελπίδα κι αυτοί που έως τότε ήταν νεκροί, είδαν και είπαν: Ώστε υπάρχει Μακεδονία αφού πήγε ο Παύλος Μελάς και σκοτώθηκε γι’ αυτήν».

Ο Μακεδονικός Αγώνας 1904 - 1908 αποτελεί την πιο δραματική φάση του αγώνα που χρόνια κράτησε ανάμεσα σε Έλληνες και Σλαβοβουλγάρους. Πόλεμος ακήρυκτος, πολύπλευρος, σκληρός, μοναδικός στην ιδιοτυπία του, χωρίς στρατιά και στρατηγούς. Με κύριους αντιπάλους Έλληνες - Βουλγάρους να πολεμούν σε μια χώρα πάντα Ελληνική που την κατείχαν οι Τούρκοι και στην οποία δρούσαν επίσης αλβανικές και ρουμανικές συμμορίες και συγκρούονταν σημαντικά συμφέροντα των Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής εκείνης.

Ο Μακεδονικός Αγώνας τελικά, έσωσε το μεγαλύτερο τμήμα της Μακεδονίας από τον κίνδυνο αφανισμού. Λύτρωσε την Αθήνα από την αδράνεια, το φόβο. Έδωσε πνοή ζωής στους Έλληνες.


Ο Μακεδονικός Αγώνας οδήγησε στην ανάσταση του 1912 – 13, στους νικηφόρους Βαλκανικούς πολέμους.
ΠΗΓΕΣ:Δημοτικό Ηρακλείου
Η ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ